 Tarixin XXI əsr dönəmində dünyada cərəyan edən hadisələrin dünya müsəlmanlarının xeyrinə olacağını demək, heç şübhəsiz, doğru olmazdı. Özünü mədəni toplum adlandıran bəzi dövlətlər, millətlər, ayrı-ayrı təsisatlar islam dəyərlərinə qarşı hücuma keçməkdə, hətta onun ən sevimli peyğəmbəri, Allahın yer üzərindəki sonuncu elçisi Həzrət Muhəmmədi (s) müxtəlif yollar və vasitələrlə tənqid və təhqir etməkdədirlər. Siyasi emansipasiyalar, regional təhdidlər, güc mərkəzlərinin hakimiyyət, səltənət və siyasət qovğaları səngimək bilmir. Daha çox təbii enerji ehtiyatlarına və insan resurslarına malik müsəlman ölkələrini demokratiya və insan hüquqları pərdəsi altında işğal edib ələ keçirmək məlum güclərin məkrli planlarının üzdə olan görüntüləridir. Əsas hədəfləri müsəlman gənclərinin düşüncələrinə, həyat tərzlərinə təsir etmək, onları dini və milli dəyərlərdən ayrı salmaq, Qərb mədəniyyətini təbliğ etməklə onları kosmopolit və nihilist ruhun daşıyıcılarına çevirmək, bir sözlə, yetərincə avropalaşdırmaqdır.
Gənc və perspektivli müsəlman etnoslarının tarix səhnəsinə çıxmaları, islam məmləkətlərindəki gündəlik və illik demoqrafik göstəricilər faktoroloji amil kimi Amerikanın və Avropanın xristian klublarının qısqanclığına səbəb olur, çıxış yolunu islam birliyini parçalamaqla müsəlmanları zəif salmaqda görür və çox təəssüf ki, əski diplomatiyanın bu prinsipini gündəmdə saxlamaqla, bu gün də öz iyrənc, məkrli məqsədləri ilə buna nail ola bilirlər. Qorxunc və hiyləgər siyasi təmayüllərin və təhdidlərin məğzini dərk edən İran İslam İnqilabının banisi Ayətullahul Üzma Seyyid Ruhullah Musəvi Xomeyni (r) düşmənin müsəlmanların məzhəb ixtilaflarından yararlanacaqını siyasi uzaqgörənliklə təhlil edir, dünya müsəlmanlarını imperialist və sionist güclərin və onların məddah ideoloqlarının cinayətlərini ifşa etməyə, düşmənlərin daim qorxub ehtiyat etdikləri islami birliyi sözdə və əməldə nümayiş etdirməyə, hamılıqla islamın həmrəylik bayrağını qaldırmadan qurtuluş yolu tapmağın qeyri-mümkünlüyünü izah etməyə çalışırdı. İmam Xomeyni (r) istilaçı güclərə qarşı İslam dövlətlərinin siyasi və hərbi birliyi ideyasının üzərində israrla dayanırdı: "İslam dövlətlərinin birliyini yaratmadan imperializmin zülm zəncirini qıra bilməyəcəyik. Əgər bütün müsəlman xalqları öz dirçəlişləri üçün çalışsalar, öz səslərini ucaltsalar, onda heç bir dövlət onların qarşısını almağa qadir olmaz.”
İmam Xomeyni (r) İslam birliyinə, müsəlman qardaşlığına prinsipial mövqedən yanaşır, müsəlmanların firqə mənsubiyyətinə görə təsnif olunmalarını arzu edilməz sayır (lakin bu cür bölgünü ayrıseçkilik və ixtilaf hesab etmir- R.F.), bunun dinimizin əmrləri ilə bir araya sığmadığını deyir.
Qurani-Kərimin "Ənfal” surəsinin 46-cı ayəsində buyurulur: "Allaha və Onun Peyğəmbərinə (s) itaət edin, bir-birinizlə çəkişməyin, yoxsa qorxub zəifləyər və gücdən düşərsinzi. Səbr edin, çünki Allah səbr edənlərlədir.” İmamın müsəlmanları təşviq etdiyi qardaşlıq Allahın biz müsəlmanlardan istədiyi qardaşlıqdır, həm də Allahın razılığına nail olmağın, rəhm olunmağın yollarındandır: "Əgər möminlərdən iki dəstə bir-biri ilə vuruşsa, onları dərhal barışdırın... Həqiqətən möminlər (dində) qardaşdırlar. Buna görə də iki qardaşınızın arasını düzəldin və Allahdan qorxun ki, bəlkə sizə rəhm olunsun.” ("Hücurat” surəsi, ayə 9-10)
Qeyd etdiyimiz kimi, İmam (r) məzhəb faktorunu ayrıseçkilik və ixtilaf hesab etmir. Çünki, məzhəb müxtəlifliyi birlik ideyasını əqaid (tovhid, ədl, nübuvvət, imamət və məad) məzmunundan təcrid etmir, yalnız fiqh məsələlərində fərqli əqidələrin meydana çıxması fikir müxtəlifliyi üçün şərait yaradır. İki qardaşın, bir-biri ilə vuruşan iki dəstənin barışığa gəlməsi bir qayda olaraq elmdə qüvvətli olanların-mütərəqqi alimlərin və qabaqcıl ziyalıların nüfuzu ilə bağlıdır.
Ümumiyyətlə, istər bu gün, istərsə də gələcəkdə birlik ideyasının gerçəkləşdirilməsində əsas məsuliyyəti İslam ümmətinin alimləri daşıyırlar. Qurani-Kərim birlik, həmrəylik və vəhdətdə müsəlmanları məsuliyyətli olmağa çağırır: "Bu, sizin ümmətinizdir ki, bütün bir ümmətdir və Mən sizin Rəbbinizəm. Məndən qorxun.” ("Möminin” surəsi, ayə 52)
Mütəal Allah İslam Peyğəmbərinin (s) ümməti ixtilafa sürükləyənlərlə heç bir əlaqəsi olmadığını ayə bə ayə xatırladır: "Dinlərini parçalayıb qrup-qrup olanlarla sənin heç bir əlaqən yoxdur, onların işi təkcə Allaha qalmışdır. Sonra nə etdiklərini (qiyamətdə) Allah onlara xəbər verəcəkdir!” ("Ənam” surəsi, ayə 159)
"Beləliklə onlar (ümmətlər kitab və şəriətin nazil olmasının lap əvvəlindən bütün əsrlərdə öz alimlərinə tabe olub din) işlərini öz aralarında parçalayaraq firqə və dəstələrə bölündülər. Hər bir firqə əlində olana sevinir.” ("Mömin” surəsi, ayə 53)
Böyük İslam alimi və inqilabçısı İmam Xomeyni (r) Peyğəmbərimizin (s) dilindən: "Ümmətin ixtilafı rəhmətdir”-deyənlərlə razılaşmır, həmçinin ayrı-ayrı məzhəbləri Böyük İslam Birliyi yaratmaq yolunda maneə də hesab etmir, qeyd etdiyimiz kimi, bu işi alimlərin öhdəsinə buraxır. Elmi dairələrdə, hövzələrdə yüksək səviyyədə aparılacaq müzakirələr, diskussiyalar və polemik bəhsləri alimlərə həvalə etmək İmamın (r) nəzərincə, səmərəli nəticələr verər, problemin həllini asanlaşdırar.
"Bəqərə” surəsinin 121-ci ayəsində buyurulur: "Verdiyimiz kitabı layiqincə (təhrif etmədən) oxuyanlar həmin kitaba iman gətirənlərdir, onu inkar edənlər (dəyişdirənlər) isə (dünyada və axirətdə) özlərinə ziyan yetirənlərdir.” Hədisi-Şərifdə deyilir: "Alimlər Allahın yer üzərində yandırdığı çıraqlardır!” Bu, o deməkdir ki, elm mənsubları sahib olduqları qüvvənin vasitəsilə insanları həm düzgün yola istiqamətləndirər, həm də düz yoldan sapdıra bilərlər.
Tarixə müraciət etsək görərik ki, İslam alimlərinin səltənət və qüdrət sahibi olan qeyri-legitim hökumətlərin, saxta siyasətçilərin xeyrinə gördükləri qanunsuz və ədalətsiz işlər, yanlış əməllər İslam ümmətinin təfriqəyə düşməsinə rəvac vermiş, şərait yaratmışdır. XXI əsr tarixinin müsəlmanlar üçün olduqca çətin və məsuliyyətli dövründə elə həmin alimlərin varisləri öz məzhəb və fiqh təlimlərində islahatlar aparıb onu yerləşdirər, müsəlmanların həqiqi vəhdəti-tarixi birliyini bərpa edə bilərlər. Bu gün İslam ümmətinin vəhdəti İslam alimlərinin vəhdəti, həmrəyliyi olmadan birmənalı şəkildə mümkün deyildir. İslam ümmətinin birliyi üçün dünya müsəlman dövlətlərinin bir-birinə iqtisadi, siyasi, mədəni inteqrasiyası, yeri gələrsə, hərbi əməkdaşlığı olduqca vacibdir.
Bunun üçün İslam maarifini genişləndirmək, islamiyyətin tarixini dərindən, hərtərəfli öyrənmək, mətbu işlərini genişləndirərək məzhəblərarası konsensusa nail olmaqla dünya müsəlmanlarının konsolidasiya prosesini sürətləndirmək bu günün və gələcəyin həlli vacib məsələlərindən olmalıdır. Yenilikçi ruh İmam (r) həzrətlərinin varlığına hakim kəsilmişdi. O, şəxsiyyəti timsalında yenilikçiliyin, islahatçılığın, maarifçi düşüncənin, fəlsəfi görüşlərində islahatçı təfəkkürün, mənəvi təkamül ideyasının, cəmiyyət quruculuğunda və birgə yaşayışda böyük əxlaqın qatı tərəfdarlarından olmuşdur. Allah-təala öz günahı ucbatından ayrılığa düçar olub gücdən düşənlərin, zəifləyənlərin nəzər-diqqətinə çatdırır ki: "Hər hansı bir tayfa öz tövrünü dəyişməsə, Allah da onun tövrünü dəyişməz.” (Rəd surəsi, ayə 11)
İslam Peyğəmbəri (s) təkcə öz dövrünün deyil, hətta XXI əsrlə başlayan bütün bir eranın, qərinələrin, bir sözlə qiyamətə qədərki zaman sürəcinin mütəfəkkirdir. Müsəlmanların birliyi naminə Allak kitabının çoxsaylı ayələrnə istinadən təfəkkür edir, ümməti özündən sonra azmasın deyə onlar üçün hidayət çırağı yandırır: "Mən sizin aranızda Allahın kitabı və öz itrətim olan Əhli-Beyti əmanət olaraq qoyub gedirəm. Əgər bu iki əmanətdən yapışsanız, məndən sonra heç vaxt zəlalətə düşməzsiniz.”
Qurani-Kərim də istər dini, istərsə də dünyəvi işlərin sahmanlanmasında müsəlmanlar ixtilafa düşməsinlər deyə, mübahisəli məsələlərin həllini Allaha, Peyğəmbərə (s) və içərilərindən çıxan ixtiyar sahiblərinə həvalə etməyi buyurur: "Ey iman gətirənlər! Allaha, Peyğəmbərə (s) və özünüzdən olan itiyar (əmr) sahiblərinə itaət edin. Əgər bir iş barəsində mübahisə etsəniz, Allaha və qiyamət gününə inanırsınızsa, onu Allaha və Peyğəmbərə (s) həvalə edin! Bu, daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır.” ("Nisa” surəsi, ayə 59) İxtilafdan çıxmağın ən düzgün yolu Allahın və Peyğəmbərin (s) tövsiyə etdiyi yoldur: "Mənim Əhli-Beytim ixtilafdan amanda qalmaq vasitəsidir. Əgər ərəb qəbilələrindən biri onlara qarşı çıxsa, ixtilafa düşər və İblisin qoşununa çevrilər.” "Bu gün bizim aramızda olan ixtilaf nə şiə məzhəbinə, nə hənəfi məzhəbinə və s. etiqad bəsləyənlərin xeyrinədir. Onlar nə bunun, nə də onun olmasını istəyirlər.” ("S.N.”, c.12, səh.259)
İmam Xomeyni (r) tarixi inkişafın dialektikasını görürdü. Baş verən hadisələr, dinimizə, maddi və mənəvi mədəniyyətimizə təcavüz edənlərin niyyətləri arşısında strategiya yaratmağın, yekdil və monolit cəmiyyət qurmağın vacibliyini vurğulayırdı. Bu gün bütün müsəlman aləmi məzhəblərindən, təriqətlərindən asılı olmayaraq, bu və ya digər formada Qərbin imperialist güclərinin, xüsusilə də ABŞ və onun Şərqdəki əlaltılarının təcavüz və təhdidlərinə hədəf olmuşlar. Yeni səlibçilər demokratiya, insan hüquqlarının qorunması adı altında müsəlman Şərqinə qarşı ekspansionist siyasət yeridir, müsəlman dünyasının halal sərvətlərinə sahib çıxır, bu azmış kimi, müsəlmanların mədəniyyətinə, dini-mənəvi dəyərlər sisteminə qara yaxır, tariximizi ləkələməyə çalışırlar.
İslam ölkələrini az qala ağuşuna alan missioner təşkilatlar, xristian təmayülçüləri sosial-mədəni və iqtisadi faktorlardan, İslam maarifi təbliğatının zəifliyindən məharətlə yararlanaraq, böyük sərmayələr sərf etməklə müsəlman gənclərini öz dini, mədəni dəyərlərindən ayırır, bu işi məqsədyönlü şəkildə yorulmadan həyata keçirirlər. Qərbin xristian mədəniyyəti birmənalı şəkildə dünyaya hakim kəsilmək iddiasındadır və hal-hazırda buna nail olmağa çalışır. Qərbin xristian klubları böyük siyasətə nüfuz edir, Avropa Birliyinin timsalında mərkəzi gücə çevrilir, hakim mədəniyyət olaraq artıq şüarlara siraət etməkdədirlər.
Qurani-Kərim bu təhlükəli tendensiya barəsində bizi xəbərdar edir, yeganə düzgün yolun Allahın göstərdiyi yol olduğunu öyrədir: "Millətlərinə, (həyat tərzlərinə, mədəniyyətlərinə, dinlərinə) tabe olmayınca yəhudilər və xristianlar əsla səndən razı olmayacaqlar. (Onlara) de ki: "Düzgün yol yalnız Allahın göstərdiyi yoldur!” Əgər sənə gələn elmdən sonra onların istədiklərinə uysan, o zaman səni Allahdan qoruyacaq nə bir dost, nə də bir köməkçi tapılar.” ("Bəqərə” surəsi, ayə 120) "(Ey möminlər, yəhudi və xaçpərəstlərin sizi öz dinlərinə dəvət etmələrinə cavab olaraq) belə deyin: "Biz Allaha, bizə nazil olan Qurana, ... Rəbbi tərəfindən bütün peyğəmbərlərə verilən şeylərə (möcüzələrə) inanmışıq. Onların heç birini digərindən ayırmırıq. Biz ancaq Allaha boyun əyən müsəlmanlarıq!” ("Bəqərə” surəsi, ayə 136)
Dinimizin təbiətinə, özündə ehtiva etdiyi humanizmə və bəşəri dəyərlərə görə, müsəlmanlar dünya mədəniyyəti xəzinəsindən təcrid olunmur, əksinə, bizi... bir kişi və bir qadından yaradan, "bir-birimizi yaxından tanıyaq deyə, xalqlara, millətlərə və irqlərə” bölən, sonra isə bizi "aramızda bərqərar olan bir kəlməyə”: "Allahdan başqasına ibadət etməyək.” Ona heç bir şeyi şərik qoşmayaq və Allahı qoyub bir-birimizi (özümüzə) Rəbb qəbul etməyək! əqidəsinə sadiq qalaraq mənəvi mülkiyyətimiz olan dinimizi, əxlaqımızı və mədəniyyətimizi qorumağa mükəlləfdirlər.
Beləliklə, Ayətullah Xomeyni (r) öz islahatçı görüşlərində tarixi-teoloji təhlillərində İslam ümmətinin qurtuluş yolunu təfəkkür edərək Allahın qırılmaz ipindən möhkəm yapışmaqda, birlik və vəhdət yaratmaqda israrlı olub möhkəm iradə nümayiş etdirməkdə, ictimai-siyasi həyatda fəal mövqe tutmaqda görür və dünya müsəlmanlarını Allahın dəstəyinə arxalanıb bu tarixi missiyanı praktik olaraq gerçəkləşdirməyə çağırır.
Böyük İslam mütəfəkkiri Seyyid Ruhullah Musəvi Xomeyninin "Səhifeyi-nur” risaləsi üzrə təhlili qeydlər.
|
